Ինչո՞ւ իրանական «գաճաճ» սուզանավերը չեն հարձակվում ամերիկյան ավիակիրների վրա

ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի երկու հարվածային ուժեր տեղակայված են Իրանի մերձակայքում՝ նրա հրթիռների և, որ ավելի վտանգավոր է, սուզանավերի շրջանակում: Ամերիկյան նավերի համար առանձնահատուկ վտանգ են  ներկայացնում ոչ թե իրանական նավատորմի վերգետնյա ուժերը, որոնցից մի քանիսն արդեն ոչնչացվել են, այլ «Ղադիր» դասի անաղմուկ, փոքր սուզանավերը:

Ինչպես հաղորդում է National Security Journal-ը՝ վկայակոչելով պաշտպանության փորձագետ Ջեք Բաքբիին, Մերձավոր Արևելքում տեղակայված է USS Abraham Lincoln (CVN-72) կրիչի հարվածային խումբը, իսկ նորագույն USS Gerald R. Ford ավիակրին (CVN-78) հրամայել են  շարժվել դեպի Պարսից ծոց: Սա ստեղծել է անելանելի իրավիճակ։

Հրատարակության տվյալներով՝ իրանական փոքրիկ սուզանավերի կառուցման ծրագիրն առաջացել է Հյուսիսային Կորեայից փոխանցված տեխնոլոգիաների շնորհիվ։ Իրանական փոքր սուզանավերի նախատիպը եղել են հյուսիսկորեական Yono դասի սուզանավերը, որոնք, ըստ միջազգային հետաքննության, մասնակցել են 2010 թվականին հարավկորեական ROKS Cheonan կորվետի խորտակմանը, ինչի հետևանքով 46 նավաստիներ մահացել էին։

«Իրանի «Ղադիր» դասի սուզանավերը հատուկ կառուցված են գաղտագողի և անսպասելի հարձակումների համար, այլ ոչ թե բաց ծովային մարտերի»,- ասել է Բաքբին։

Նրա խոսքով՝ այս սուզանավերը հարմարեցված են Պարսից ծոցի մակերեսային հատվածի համար, որի միջին խորությունը կազմում է ընդամենը մոտ 50 մետր: Մարտկոցի էներգիայով աշխատող իրանական սուզանավերն ունեն չափազանց ցածր ակուստիկ ազդանշան, ինչը դժվարացնում է դրանց հայտնաբերումը ժամանակակից սոնարային համակարգերի միջոցով։

Այս նավերը զինված են տորպեդներով և ծովային ականներով։ Ինչպես բացատրում է փորձագետը, Իրանը ականներով պատերազմը համարում է թշնամու գերազանց ուժերին մարտահրավեր նետելու և Հորմուզի նեղուցը փակելու արդյունավետ միջոց։

Վերլուծաբանների գնահատմամբ, Իրանը կառուցել է այս տեսակի առնվազն 20 սուզանավ։ Ջեք Բաքբիի խոսքով՝ Թեհրանը, այսպիսով, հույսը դնում է այնպիսի ուժի ստեղծման վրա, որը կարող է «բարդացնել ԱՄՆ գործողությունները և մեծացնել ռազմական միջամտության ռիսկը»։

Իսկ թե ինչու դեռ Իրանը չի կիրառել դրանք, փորձագետն առաջարկել է հարցը դիտարկել քաղաքական նպատակահարմարության համատեքստում։

Նախ՝ դրանք էական դեր արդեն խաղում են պարզապես գոյություն ունենալով։ Նույնիսկ հարձակման տեսական սպառնալիքը ստիպում է ԱՄՆ ուժերին նշանակալի ռեսուրսներ հատկացնել հակասուզանավային պաշտպանությանը և շեղել ռեսուրսները Իրանի ներսում հարձակումներից: ԱՄՆ ռազմածովային ուժերը ստիպված են օգտագործել պարեկային ինքնաթիռներ, սոնար և միջուկային սուզանավեր՝ ինքնավար խումբ կազմակերպելու համար։

Երկրորդ, դիտորդների կարծիքով, Իրանի ղեկավարությունը հասկանում է, որ նման զենքի կիրառումը ամերիկյան նավերի դեմ  կարող է առաջացնել ամենակոշտ արձագանքը՝ ընդհուպ միջուկային զենքի կիրառում։

«Իրանական սուզանավերը կարող են բարդացնել իրավիճակը հիմա... բայց դրանց օգտագործումը կարող է երաշխավորել ավելի լուրջ ռազմական պատասխան», - ասել է Ջեք Բաքբին։

Նաև չպետք է բացառել այն պարզ փաստը, որ Միացյալ Նահանգները կարողացավ խորտակել Իրանի սուզանավերի մեծ մասը։ ԱՄՆ հրամանատարությունը հայտարարել է, որ հարձակում է գործել Իրանի սուզանավերի նավատորմի վրա, որը բաղկացած է բազմաթիվ փոքր սուզանավերից: Թեև պարզ չէ, թե հարվածները որքանով են ազդել Թեհրանի սուզանավերի հնարավորությունների վրա, արբանյակային լուսանկարները ցույց են տալիս, որ մի քանի սուզանավ խոցվել է:

2026 թվականի մարտի կեսերի դրությամբUSS Abraham Lincoln (CVN-72) նավը գործում է Արաբական ծովում և Օմանի ծոցում: Ավիակիրը տեղակայված է Մերձավոր Արևելքում՝ «Էպիկական կատաղություն» գործողությանն աջակցելու համար։