Թրամփը հայտարարել է Իրանի հետ հնարավոր խաղաղության համաձայնագրի մասին, սակայն Թեհրանը դեռ վերջնական որոշում չի կայացրել

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ Իրանի հետ խաղաղության համաձայնագիրը կարող է ստորագրվել արդեն առաջիկա օրերին՝ նշելով, որ բանակցություններում գրանցվել է զգալի առաջընթաց,  սակայն Թեհրանը շեշտում է, որ համաձայնագրի շուրջ վերջնական որոշում դեռևս չի ընդունվել։ Այս մասին հայտնում է Reuters-ը։

Սպիտակ տանը լրագրողների հետ զրույցում Թրամփը նշել է, որ կողմերը հասել են «հիանալի համաձայնության» և հույս հայտնել, որ փաստաթուղթը կարող է ստորագրվել նույնիսկ այս շաբաթվա վերջին։ Նրա խոսքով՝ համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելուց հետո կվերաբացվի Հորմուզի նեղուցը, որը վերջին ամիսներին դարձել էր տարածաշրջանային լարվածության գլխավոր օջախներից մեկը։

Իրանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Էսմայիլ Բաղային հայտարարել է, որ բանակցությունների հիմնական դրույթների շուրջ զգալի առաջընթաց կա, սակայն որոշ առանցքային հարցեր դեռևս քննարկման փուլում են։

«Մենք այս հարցի վերաբերյալ վերջնական եզրակացության չենք եկել։ Այն շարունակում է քննարկվել համապատասխան որոշում կայացնող մարմինների կողմից», — նշել է Բաղային։

Միաժամանակ ֆինանսական շուկաները դրական են արձագանքել հնարավոր համաձայնագրի մասին լուրերին։ Ասիական ֆոնդային բորսաներում գրանցվել է աճ, իսկ նավթի գները նվազել են՝ հասնելով վերջին երկու ամիսների ամենացածր մակարդակին։

Չնայած դրան՝ Հորմուզի նեղուցի շրջանում լարվածությունը շարունակում է պահպանվել։ Ամերիկացի պաշտոնյաների փոխանցմամբ՝ ԱՄՆ զինված ուժերը խոցել են իրանական երկու հարձակողական անօդաչու թռչող սարք, մինչդեռ Իրանի պետական լրատվամիջոցները հաղորդել են նեղուցում նավերի տեղաշարժի սահմանափակումների և պայթյունների մասին։

Թրամփը բազմիցս ընդգծել է, որ ցանկացած համաձայնագրի առանցքային պայմանը պետք է լինի Իրանի կողմից միջուկային զենքի մշակումից հրաժարումը, սակայն  Իրանը շարունակում է հերքել, որ նման նպատակ ունի։

Ըստ հրապարակված տեղեկությունների՝ Թեհրանի հիմնական պահանջների թվում են միջազգային պատժամիջոցների վերացումը, սառեցված ակտիվների ապաշրջափակումը և Հորմուզի նեղուցի նկատմամբ իր դերակատարության ճանաչումը։

Համաձայնագրի շուրջ քննարկումները ուշադրությամբ հետևում են նաև տարածաշրջանի երկրները։ Թրամփը հայտարարել է, որ նախաձեռնությունը դրական է գնահատվել Իսրայելի, Սաուդյան Արաբիայի, Կատարի և Արաբական Միացյալ Էմիրությունների կողմից։

Սակայն Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի գրասենյակը հայտնել է, որ Իսրայելը չի մասնակցել Իրանի հետ ձեռք բերված փոխըմբռնման հուշագրի մշակմանը։ Միաժամանակ Նեթանյահուն ընդգծել է, որ ցանկացած համաձայնագիր պետք է ներառի Իրանի միջուկային ծրագրի և հրթիռային կարողությունների խիստ սահմանափակումներ։

Տարածաշրջանային զարգացումների ֆոնին բանակցությունների արդյունքը կարող է վճռորոշ նշանակություն ունենալ ինչպես Մերձավոր Արևելքի անվտանգության, այնպես էլ համաշխարհային էներգետիկ շուկաների կայունության համար։