ՀԵՂԻՆԱԿԱՅԻՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔ. ԹՎԱՅՆԱՑՎԱԾ ՀԱՅ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՏԵՐ ՈՒՆԻ՞

Ամերիկյան համալսարանի ռեկտոր Հարություն Արմենյանը երեկ տեղի ունեցած ասուլիսի ժամանակ լրագրողներին տեղեկացրեց, որ համալսարանը մինչև տասնութերորդ դարի ամբողջ հայ գրականությունը թվայնացրել է, իսկ առաջիկայում պատրաստվում է տասնութից քսաներորդ դարերի արևմտահայ գրականությունը նույնպես թվայնացնել:

Գնահատելով ամբողջ այս տիտանական աշխատանքը, այնուամենայնիվ մի շարք հարցեր են ծագում: Օրինակ` ինչպես է օգտագործվելու այս գանձարանը, ում են պատկանում դրանք, ումն են դրանց, այդ թվում նաև` թվայնացվածի իրավունքները, և արդյո՞ք հայ գրականության ամբողջ «ծավալի» թվայնացումն ու դրա պահումը, կամ ցանկացած ձևով օգտագործումը, հեղինակային իրավունքի խախտում չէ:

Panorama.am-ի թղթակցի հետ զրույցում «Հայ հեղինակային իրավունքների պաշտպանություն» հասարակական կազմակերպության տնօրեն Սուսաննա Ներսիսյանն օրինակ նշեց, որ տվյալ դեպքում չի խախտվում հեղինակային իրավունքը, այլ խախտվում է սեփականատիրոջ իրավունքը. «Մինչև տասնութերորդ դարի գրականության դեպքը այլ է. այս դեպքում հեղինակային իրավունքի խախտում չկա, եթե տվյալ անձը կամ կազմակերպությունը անվանափոխություն կամ այլ բովանդակային փոփոխություններ չի անում: Բայց դրանց տարածումը, օրինակ համացանցի միջոցով` խախտում է»:

Ս. Ներսիսյանի խոսքով, ժամանակակից գրականության դեպքում, հեղինակի ժառանգները յոթանասուն տարվա ժամկետում պետք է ցանկացած օգտագործման դեպքում տեղեկացվեն և թույլատվություն տրամադրեն:

«Հեղինակային իրավունքից օգտվում է հեղինակը` իր ամբողջ կյանքի ընթացքում, իսկ նրա մահից հետո, յոթանասուն տարվա ընթացքում, նույն իրավունքից օգտվում է նաև նրա ժառանգը»,- նշեց Ս. Ներսիսյանը:

Ահռելի քանակի նյութերի թվայնացման և դրանց օգտագործման հետ կապված փորձեցինք նաև խոսել Մատենադարանի տնօրեն Հրաչյա Թամրազյանի հետ: Մատենադարանից մեզ տեղեկացրին, որ տնօրեն հարցազրույց չի տալու` մինչ իր պաշտոնավարման հարյուր օրը չլրանա: Հիշեցնենք, որ Հ. Թամրազյանը Մատենադարանի տնօրենի պաշտոնում ընտրվեց այս տարվա հուլիսի 17-ին, և այսօր լրանում է քառասունիններորդ օրը միայն...:

ՀՀ մշակույթի նախարարության հասարակայնության հեր կապերի վարչությունից մեր հարցադրմանը, թե արդյո՞ք Ամերիկյան համալսարանը պետության հետ որևէ պայմանագիր ունի իր նման` «հայանվեր գործունեության» համար, Գայանե Դուրգարյանը պատասխանեց, որ հանգամանալից կուսումնասիրեն և մեր հարցին կպատասխանեն վաղը: