Երևանի էկոլոգիական խնդիրների պատճառով բնակչության առողջությունը և կյանքի որակը կարող են զգալիորեն վատթարանալ. Բնապահպան

«Երևան քաղաքը բախվում է մի շարք էկոլոգիական լուրջ խնդիրների, որոնք ունեն խորքային պատճառներ և բացասական հետևանքներ բնակչության առողջության, քաղաքային կենսոլորտի և կլիմայական կայունության վրա»,- այս մասին նշում է բնապահպան Սիլվա Ադամյանը։ 

Նա ներկայացնում եմ Երևանի հիմնական էկոլոգիական խնդիրները՝ գիտականորեն հիմնավորված բացատրություններով։

1. Օդի աղտոտվածություն

Հիմնավորում

Ըստ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության և միջազգային զեկույցների՝ Երևանի օդի աղտոտվածությունը տարիներ շարունակ գերազանցում է սահմանային թույլատրելի չափորոշիչները։

Աղտոտիչներ՝

• Փոշի (PM10, PM2.5)

• Ծծմբի երկօքսիդ (SO₂)

• Ազոտի օքսիդներ (NOₓ)

• Ածխածնի մոնօքսիդ (CO)

• Օզոն (O₃)

Գիտական հետևանքներ

• Սրանց բարձր կոնցենտրացիան հանգեցնում է շնչառական և սրտանոթային հիվանդությունների։

• PM2.5 մասնիկները ներթափանցում են թոքերի խորքային հատվածներ և արյան շրջանառություն՝ բարձրացնելով ինֆարկտի, ասթմայի և քաղցկեղի ռիսկը։

Պատճառներ

• Ավտոտրանսպորտ (հատկապես հին մեքենաներ)

• Շինարարական փոշի

• Ջեռուցման համակարգեր՝ մազութով կամ փայտով

• Քամու պակաս և լեռնաշղթաներով շրջափակված դիրք՝ օդի շրջանառության դժվարություն

2. Կանաչ տարածքների պակաս

Հիմնավորում

Ըստ ՄԱԿ տվյալների՝ քաղաքային բնակավայրում մեկ շնչին պետք է բաժին հասնի առնվազն 9 մ² կանաչ տարածք։

Երևանում այդ ցուցանիշը միջինում՝ 4-6 մ² է որոշ վարչական շրջաններում՝ նույնիսկ ավելի քիչ։

Հետևանքներ

• Բարձր ջերմաստիճան (“քաղաքային ջերմային կղզի”)

• Օդի չմաքրվելու խնդիր

• Փոշու և աղտոտիչների ավելացում

• Բնակիչների հոգեկան լարվածություն, դեպրեսիա

3. Ջրի աղտոտում և անարդյունավետ օգտագործում

Խնդիրներ

• Արագ ընդլայնվող կառուցապատում և չկանոնակարգված կոյուղիների արտահոսք՝ ձորեր ու գետեր (Հրազդան գետ) աղտոտելու ռիսկերով։

• Ջրառ առանց վերահսկողության՝ բերում է երկրաջրերի մակարդակի իջեցման։

Գիտական հետևանք

• Ջրային էկոհամակարգերի խախտում

• Կենսաբազմազանության նվազում

• Կոյուղաջրերով փոխանցվող հիվանդությունների տարածում

 4. Շինարարական բում և հողի դեգրադացիա

Խնդիրներ

• Շինարարության կտրուկ աճը՝ առանց էկոլոգիական փորձաքննության

• Հողի անջրանցում՝ ասֆալտի և բետոնի ծածկույթներով

• Փոշու բարձր մակարդակ

Գիտական ազդեցություն

• Անթափանց հողածածկը խանգարում է ջրի ներծծմանը՝ նպաստում է հեղեղների և ջրի մաշման։

• Բույսերի արմատային համակարգի խանգարում՝ նվազեցնում է CO₂-ի կլանումը։

5. Աղմուկային աղտոտվածություն

Երևանի կենտրոնական շրջաններում աղմուկը գերազանցում է ՍԱԹ սահմանաչափերը՝

> 65 դԲ օրական, մինչդեռ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության սահմանաչափը՝ 55 դԲ է։

Հետևանքներ

• Քնի խանգարումներ

• Բարձր արյան ճնշում

• Խրոնիկ սթրես

• Երեխաների մոտ ուշադրության խանգարումներ

«Եզրակացություն

Երևանի էկոլոգիական խնդիրները փոխկապակցված են և պահանջում են համակարգային լուծումներ՝ հիմնված տվյալների վերլուծության և քաղաքային ռազմավարության վրա։ Առանց անհապաղ միջամտության՝ բնակչության առողջությունը և կյանքի որակը կարող են զգալիորեն վատթարանալ»,- գրել է Սիլվա Ադամյանը։