Մարգագետնից մինչև սուպերմարկետ. ինչպես Հովհաննես Թովմասյանի Hovakat-ը միավորեց ֆերմերներին և առևտրային ցանցերը միասնական համակարգում

Հայաստանն արտադրում է բավարար քանակությամբ կանաչի, բանջարեղեն և միրգ՝ թե՛ ներքին շուկայի, թե՛ արտահանման համար։ Սակայն, ըստ EVN Report-ի տվյալների, լոգիստիկայի և պահպանման խնդիրների պատճառով երկիրը տարեկան կորցնում է բերքի 20%-ից 30%-ը:

Կորուստների հիմնական ծավալը պայմանավորված է ժամանակակից պահեստների բացակայությամբ և ֆերմերների ու ռիթեյլի (մանրածախ առևտրի) միջև մատակարարման թույլ շղթաներով։ Սա նշանակում է, որ արտադրանքի մի մասը պարզապես չի հասնում վաճառասեղանին պատշաճ ապրանքային տեսքով։ Գործարար Հովհաննես Թովմասյանի հիմնադրած Hovakat ընկերությունը դարձավ Հայաստանում առաջին և առայժմ միակ խաղացողը, որը միավորեց արտադրողներին և խոշոր առևտրային ցանցերը միասնական համակարգի մեջ՝ այս խնդրի լուծման նպատակով։

Թովմասյանը ներդրեց մի մոդել, որի դեպքում ապրանքի ամբողջ ուղին անցնում է մեկ ընկերության ներսում՝ որակի միջազգային չափանիշներին համապատասխան։ Մեր խմբագրությունը գործարարի հետ քննարկել է, թե ինչպես հաջողվեց տեղական նախագծին փոխել ամբողջ ոլորտի չափանիշները և դուրս գալ միջազգային շուկաներ։ Ֆերմերից մինչև սուպերմարկետ Նախկինում ապրանքի անցած ուղին գրեթե ոչ ոք չէր վերահսկում։ Hovakat-ի հիմնադիր Հովհաննես Թովմասյանը վերանայեց ագրոբիզնեսի նկատմամբ այս մոտեցումը։

«Ֆերմերներն ու առևտրային ցանցերը պարզապես չէին հասկանում միմյանց պահանջները։ Մենք մեր վրա վերցրեցինք փաթեթավորումը, ստանդարտացումը, լոգիստիկան և արտադրանքի նախապատրաստումը՝ ըստ սուպերմարկետների պահանջների», - պարզաբանում է գործարարը։

Այսպես ստեղծվեց Hovakat ընկերությունը՝ յուրօրինակ մի կամուրջ ֆերմերական դաշտերի և խանութների վաճառասեղանների միջև։ Նախագծի բացառիկությունն այն է, որ սա Հայաստանում միակ ընկերությունն է, որը կառուցել է նմանատիպ ուղղահայաց ինտեգրում։ Ի տարբերություն միջնորդների, ընկերությունը չի սահմանափակվում միայն մթերքի վերավաճառքով, այլ կառավարում է մատակարարման ամբողջ շղթան։

Թովմասյանի պրոֆեսիոնալ մոտեցման հաջողությունը նկատվեց նաև միջազգային մակարդակում։ Տաղանդավոր գործարարն արդեն արժանացել է մի քանի մասնագիտական պարգևների։ Նա ճանաչվել է «Լավագույն ձեռնարկատեր գյուղատնտեսության ոլորտում» The Best Business Awards-ի շրջանակներում, իսկ ագրարային սեկտորի զարգացման համար նրան շնորհվել է Պ.Ա. Ստոլիպինի անվան հեղինակավոր մրցանակը։

Ինչպես է գործում նախագիծը

Այսօր Hovakat-ն օգնում է ավելի քան 20 գործընկեր տնտեսությունների՝ ներդնելու մշակման այնպիսի տեխնոլոգիաներ, որոնք համապատասխանում են ռիթեյլի պահանջներին։ Բերքահավաքից հետո արտադրանքը տեղափոխվում է տեխնոլոգիական կենտրոն՝ որակի ստուգման, տեսակավորման և առևտրային ցանցերին մատակարարման նախապատրաստման համար։ Եզրափակիչ փուլը հերմետիկ փաթեթավորումն է, ինչը թույլ է տալիս ավելի երկար պահպանել մթերքի թարմությունը։

«Մենք պարզապես կանաչի չենք տեղափոխում։ Մենք այն հասցնում ենք պատրաստի, բրենդավորված ապրանքի վիճակի, որը սուպերմարկետի մենեջերը կարող է անմիջապես տեղադրել վաճառասրահում՝ առանց հավելյալ ստուգումների կամ վերափաթեթավորման»,- մանրամասնում է Հովհաննեսը։

Նման մոտեցումը թույլ տվեց Hovakat-ին օպտիմալացնել մատակարարման շղթան և կրճատել գործառնական ծախսերը 45%-ով։ Համակարգի արդյունավետությունը փաստում է նաև բիզնեսի բազմապատիկ աճը. երկու տարվա ընթացքում ընկերության վաճառքի ծավալներն աճել են 300%-ով։ Ըստ էության, Hovakat-ը ստանդարտացրեց տեղական արտադրանքի մատակարարումը, ինչի շնորհիվ հայկական բանջարեղենն ու կանաչին կարողացան մրցակցել ներմուծված ապրանքների հետ ոչ միայն գնով, այլև ռիթեյլին մատուցվող սպասարկման որակով։

Ընկերությունը համագործակցում է Հայաստանի առաջատար մթերային ցանցերի և գաստրոմարկետների հետ։ Նրա արտադրանքը ներկայացված է այնպիսի հայտնի ցանցերում, ինչպիսիք են՝ Parma, Yerevan City, SAS Supermarket, Gurmenia GastroMarket, Foodetory, Supermarket.am, ինչպես նաև միջազգային Carrefour Armenia ցանցում։ Միջազգային գործունեություն և հեռանկարներ Բացի գործառնական գործունեությունից, Hovakat-ն ակտիվորեն ներգրավված է ոլորտային միավորումների աշխատանքներում։ Ընկերությունն անդամակցում է Հայաստանի ագրարագյուղացիական միավորմանը (Agrarian Peasant Union of Armenia), ACBA Ֆեդերացիային և «Օրգանական Հայաստան» գյուղատնտեսական ասոցիացիային: Այս անդամակցությունների շնորհիվ ընկերությունը զարգացնում է գործընկերությունը արտադրողների հետ, հետևում է ոլորտային էկոլոգիական չափանիշներին և ընդլայնում միջազգային պրոֆեսիոնալ կապերը ագրարային շուկայում։

Հովհաննեսը նաև The Global Business and Finance Association միջազգային ասոցիացիայի անդամ է, որտեղ մասնակցում է համաշխարհային բիզնեսի զարգացման ուղիների փորձագիտական քննարկումներին։ Սա կարևոր է, քանի որ այսօր Հովհաննեսը բիզնեսը զարգացնում է նաև եվրոպական շուկայում։

Ֆրանսիայում նա հանդես է գալիս որպես By Babylon առցանց սուպերմարկետի ռազմավարական ներդրող՝ տիրապետելով ընկերության 15% բաժնեմասին։  Հարթակը զբաղվում է հայկական մթերքների վաճառքով և առաքմամբ ամբողջ Ֆրանսիայում, իսկ Թովմասյանն անձամբ օգնում է կառուցել առաքման երթուղիները և նախանշել զարգացման ուղիները։ Նրա համոզմամբ՝ շուկայում հաջողությունն այսօր կախված է հաճախորդի հանդեպ ազնվությունից։

«Գնորդը Եվրոպայում թե Հայաստանում ցանկանում է ամեն ինչ իմանալ ապրանքի մասին՝ որտեղ է այն աճել և ինչպես է փաթեթավորվել։ Հետևաբար, ապագան թափանցիկության և էկոլոգիականության մեջ է։ Օրինակ՝ մեր ծրագրերում է հայկական բանջարեղենի և կանաչու ուղին դեպի համաշխարհային վաճառասեղաններ դարձնել առավելագույնս կարճ։ Մենք կշարունակենք ներդրումներ կատարել պահեստների ավտոմատացման և «խելացի» փաթեթավորման ներդրման մեջ, ինչը թույլ կտա մեր մթերքը հասցնել Եվրոպայի ցանկացած կետ այնպես, կարծես դրանք քաղվել են ընդամենը մեկ ժամ առաջ», - եզրափակում է Հովհաննես Թովմասյանը:

Ա. Վարդանյան