Ովքե՞ր են Հայաստանում թրաֆիքինգի զոհերը, ի՞նչն է նպաստում թրաֆիքինգին. GRETA -ն նոր զեկույց է հրապարակել

Հայաստանում 2022-25 թվականներին թրաֆիքինգի զոհ է ճանաչվել ընդհանուր առմամբ 90 անձ, այդ թվում՝ 22 երեխա։ Նման տվյալներ է հրապարակել ԵԽ-ն իր նոր զեկույցում։

Նշվում է, որ աճել է մարդկանց թրաֆիքինգի հետ կապված հանցագործությունների բացահայտված զոհերի և հետաքննությունների թիվը։ Աշխատանքային շահագործումը դարձել է բացահայտված զոհերի շրջանում շահագործման գերիշխող ձևը։ Աճել է օտարերկրյա զոհերի թիվը, այդ թվում՝ միգրանտ աշխատողների։ Նշվում է, որ վերջին տարիներին Հայաստանում միգրանտ աշխատողների թիվը զգալիորեն աճել է։

Մարդկանց թրաֆիքինգի դեմ պայքարի ոլորտում Հայաստանի կողմից 2022 թվականից ի վեր գրանցված առաջընթացը գնահատող նոր զեկույցում Եվրոպայի խորհրդի GRETA փորձագիտական ​​մարմինը ողջունում է զոհերի նույնականացման և աջակցության բարելավման ուղղությամբ ձեռնարկված քայլերը: Այնուամենայնիվ, զեկույցում ընդգծվում է, որ իշխանությունները պետք է ակտիվացնեն աշխատանքային շահագործման նպատակով թրաֆիքինգի կանխարգելման, նախաձեռնողական հետաքննությունների ապահովման, ինչպես նաև զոհերին իրավաբանական օգնություն և փոխհատուցում տրամադրելու ջանքերը:

Հայաստանում թրաֆիքինգին նպաստում են աղքատությունը, բնակարանային վատ պայմանները, գործազրկությունը, կրթության պակասը և մեկուսացումը։

Եզդի փոքրամասնության աղջիկներն ու կանայք հատկապես խոցելի են մանկական, վաղ և հարկադիր ամուսնության նկատմամբ։ Ավելին, այլընտրանքային խնամքից դուրս եկող երեխաներն ու երիտասարդները, ինչպես նաև հաշմանդամություն և/կամ հոգեկան խանգարումներ ունեցող անձինք խոցելի են շահագործման տարբեր ձևերի համար թրաֆիքինգի նկատմամբ։

Աշխատանքի տեղավորման գործակալությունների կողմից չարաշահումները և ընկերությունների սահմանափակ վերահսկողությունը միգրանտ աշխատողներին հատկապես խոցելի են դարձնում իրենց գործատուների կամ հավաքագրողների կողմից թրաֆիքինգի և շահագործման նկատմամբ։

Զեկույցում ընդգծվում է, որ չնայած հետաքննությունների թվի աճին, մարդկանց թրաֆիքինգի համար դատավճիռները քիչ են եղել: GRETA-ն կոչ է անում Հայաստանի իշխանություններին ապահովել, որ մարդկանց թրաֆիքինգի հանցագործությունները հետաքննվեն նախաձեռնողականորեն և արագ՝ լիարժեք օգտագործելով հատուկ քննչական մեթոդները: Այն նաև ընդգծում է, որ մարդկանց թրաֆիքինգի հանցագործությունները պետք է հետապնդվեն որպես այդպիսին, այլ ոչ թե որպես ավելի թեթև հանցագործություններ, և որ նման հետապնդումները պետք է հանգեցնեն արդյունավետ, համաչափ և տարհամոզիչ պատժամիջոցների:

GRETA-ն կոչ է անում Հայաստանի իշխանություններին ավելացնել Առողջապահության և աշխատանքի տեսչական մարմնի ռեսուրսները, որպեսզի այն կարողանա նախաձեռնողական և անսպասելի ստուգումներ անցկացնել բոլոր աշխատավայրերում: Իշխանությունները պետք է նաև ավելի արդյունավետ կարգավորեն և վերահսկեն հավաքագրման և ժամանակավոր աշխատանքի գործակալությունները, ինչպես նաև ապահովեն անվտանգ և անանուն հաշվետվությունների և բողոքների մեխանիզմներ միգրանտ աշխատողների համար: