Ապրիլյան պшտերшզմի ժամանակ Թшլիշում шդրբեջшնցիների կողմից գլխшտվшծ հայ զինվորի գործով ՄԻԵԴ-ը հրապարակեց վճիռը

Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանը հրապարակել է ապրիլյան պատերազմի ժամանակ ադրբեջանցի զինծառայողների  կողմից գլխատված հայ զինվոր Հ.Թ.-ի և այլք ընդդեմ Ադրբեջանի գործով որոշումը։

ՄԻԵԴ-ից Panorama.am-ին հայտնեցին, գործը վերաբերում է հայ ընտանիքի այն պնդմանը, որ իրենց որդուն և եղբորը՝ զինվոր Հ.Թ.-ին, խոշտանգումների և գլխատման են ենթարկել 2016 թվականի ապրիլին Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև տեղի ունեցած ռազմական բախումների ժամանակ՝ այն տարածքների շուրջ, որոնք այդ ժամանակ կազմում էին չճանաչված «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը» («ԼՂՀ»): Չորս օր անց՝ 2016 թվականի ապրիլի 5-ին, կնքվել է հրադադար, և հակամարտության երկու կողմերից զոհված զինվորների մարմինները հայտնաբերվել են. որոշները, ըստ տեղեկությունների, վերադարձվել են խեղված՝ բացակայող գլուխներով, ձեռքերով և ականջի բլթակներով: Նմանատիպ պնդումներով ևս 21 դիմում ներկայում քննության փուլում են (տե՛ս Կ.Ս. և Ն.Ա. ընդդեմ Ադրբեջանի և 21 այլ դիմումներ):

Այս գործով դիմորդներ՝ Վ.Թ.-ն, Լ.Վ.-ն և Ա.Գ.-ն, Հ.Թ.-ի ծնողներն ու քույրն են, ով «ԼՂՀ» բանակի մայոր էր: Նրա մարմինը հայտնաբերվել է Ադրբեջանի և «ԼՂՀ»-ի միջև շփման գծի մոտ՝ Թալիշ գյուղի մոտ։ «ԼՂՀ»-ի իշխանությունների կողմից անցկացված հետաքննության և հայ փորձագետի կողմից կազմված դատաբժշկական եզրակացության համաձայն՝ Հ.Թ.-ն ծանր վիրավորվել է իր ռազմական բեռնատարի դարանակալումից հետո, երբ դեռ կենդանի է եղել, կտրել են նրա ձեռքերը, ապա գլուխը։

Հիմնվելով Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի (կյանքի իրավունք) վրա՝ դիմորդները պնդում են, որ Հ.Թ.-ն արդեն անպաշտպան էր և գտնվում էր շարքային զինծառայողի կարգավիճակում, երբ գերի է վերցվել ադրբեջանական ուժերի կողմից, և որ նրա հետագա խեղումն ու սպանությունը անհիմն և անօրինական էին։

Հիմք ընդունելով նաև 3-րդ հոդվածը (խոշտանգումների և անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի արգելք) և 8-րդ հոդվածը (անձնական և ընտանեկան կյանքի հարգանքի իրավունք), նրանք պնդում են, որ Հ.Թ.-ն խոշտանգումների է ենթարկվել սպանությունից առաջ, որ նրանք չեն կարողացել վերականգնել նրա կորած մարմնի մասերը և իրականացնել պատշաճ հուղարկավորություն, և որ, որպես հետևանք, նրանք կրել են ծայրահեղ հոգեկան տառապանք և տառապանք։ Նրանք նաև հիմնվում են 13-րդ հոդվածի (արդյունավետ պաշտպանության իրավունք) և 14-րդ հոդվածի (խտրականության արգելք) վրա։

ՄԻԵԴ-ն արձանագրել է՝ Եվրոպական կոնվենցիայի

2-րդ հոդվածի խախտում

3-րդ հոդվածի խախտում՝ Հ.Թ.-ի կողմից կատարված խոշտանգումների պատճառով

3-րդ հոդվածի խախտում՝ դիմողների անձնական տառապանքների պատճառով

ՄԻԵԴ-ը նշել է արդարացի փոխհատուցման մասին, ըստ որի, պատասխանող պետությունը՝ Ադրբեջանը պետք է վճարի հետևյալ գումարները՝ սկսած այն օրվանից, երբ դատավճիռը, համաձայն Կոնվենցիայի 44-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ուժի մեջ կմտնի երեք ամսվա ընթացքում՝

 

ոչ նյութական վնաս. 60,000 եվրո (եվրո) համատեղ՝ երկու առաջին դիմողներին և 30,000 եվրո՝ երրորդ դիմողին

ծախսեր՝ 14,210 եվրո։

«Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների» ՀԿ-ի իրավական հարցերով փորձագետ Աննա Մելիքյանը, արձագանքելով այս որոշմանը նշել է.

«Վերջապես, 10 տարի անց, ՄԻԵԴ-ը հրապարակեց վճիռ Ապրիլյանի ընթացքում սպանված և գլխատված հայ զինծառայողներից մեկի գործով։

Դատարանը խախտում է ճանաչել և՛ կյանքի իրավունքի առումով, գտնելով, որ ադրբեջանցիները սպանել են վիրավոր հայ զինծառայողի, ով այդ պահին արդեն շարքից դուրս էր, և՛ գլխատման ու տանջամահ լինելու մասին իմացած ընտանիքի ապրումները, ինչպես նաև այդ պատճառով պատշաճ հուղարկավորություն անելու անհնարինությունը համարել է նվաստացող վերաբերմունք։

Այս գործերով ՀՀ կառավարությունը միջպետական գանգատ չի ներկայացրել, զբաղվել են մի խումբ իրավապաշտպաններ՝ Արա Ղազարյանը, Հայկուհի Հարությունյանը, Հասմիկ Հարությունյանը և Արաքս Մելքոնյանը»։