Մարդկությունը վտանգի տակ է Իսլանդիայում մոծակների հայտնաբերման պատճառով

Իսլանդիան երկար ժամանակ մնում էր միակ արկտիկական երկիրը, որտեղ մարդիկ մոծակներից զերծ էին։ Սակայն, 2025 թվականին միջատներ առաջին անգամ գրանցվեցին Ռեյկյավիկից հյուսիս։ Գիտնականները կարծում են, որ սա տարածաշրջանում շրջակա միջավայրի լայնածավալ փոփոխությունների նշան է։ Ուսումնասիրությունը հրապարակվել է Science ամսագրում։

Արկտիկան տաքանում է մոտավորապես չորս անգամ ավելի արագ, քան մոլորակի մնացած մասը։ Սա փոխում է բազմաթիվ տեսակների բնակավայրերը. ձյան վաղ հալումը, ամառների երկարացումը և բնական խանգարումների աճը, ինչպիսիք են անտառային հրդեհները, ստեղծում են բարենպաստ պայմաններ միջատների բազմացման համար։

Մոծակները միայն մեկ օրինակ են։ Արկտիկան բազմաթիվ հոդվածոտանիների (ներառյալ սարդերը և միջատները) տունն է, որոնք կարևոր դեր են խաղում էկոհամակարգերում. նրանք փոշոտում են բույսերը, քայքայում օրգանական նյութերը և կենդանիներին սնունդ են տրամադրում։ Այս օրգանիզմները չափազանց զգայուն են շրջակա միջավայրի փոփոխությունների նկատմամբ և կարող են ծառայել որպես կլիմայական գործընթացների ցուցիչներ։

Գիտնականները նշում են, որ այս փոփոխություններն արդեն ազդում են կենդանիների վրա։ Օրինակ, արկտիկական թռչունները կորցնում են համաժամանակությունը իրենց ճտերի ձվից դուրս գալու և այն միջատների ի հայտ գալու միջև, որոնցով սնվում են։ Եղջերուներն ու կարիբուները բախվում են մակաբույծների և արյուն ծծող միջատների թվի աճի, ինչը նվազեցնում է նրանց վերարտադրողական կարողությունները։

Լրացուցիչ սպառնալիք են ներկայացնում միջատների բռնկումները, որոնք կարող են ոչնչացնել տունդրայի բուսականությունը։ Սա ազդում է սննդանյութերի շրջանառության, մակերեսի անդրադարձման ունակության և հողի ջերմաստիճանի վրա՝ արագացնելով հավերժական սառցակալած տարածքների հալեցումը և ջերմոցային գազերի արտանետումը։

Իրավիճակը սրվում է տարածաշրջանում մարդկային գործունեության աճով. նավագնացության, զբոսաշրջության և ենթակառուցվածքների զարգացումը նոր ուղիներ է ստեղծում տեսակների տարածման համար։ Հետազոտողների կարծիքով, մոծակների ժամանումը Իսլանդիա փոփոխությունների միայն սկիզբն է։